kurs rysunku
język niemiecki
projekty z500
pozycjonowanie forum
Maszyny do szycia
Rodzina na swoim
studia wyższe
Domy Drewniane
A A A

Telemer a wiek komórki

Często słyszy się opinię, że długość telo-merów jest wyznacznikiem wieku komórki. Być może, ponieważ komórka traktuje nadmiernie skrócone telomery tak samo, jak pęknięcia podwójnej nici DNA. Białka (ATM, DNA-PK) rozpoznające takie uszkodzenia przyłączają się do wolnych końców DNA, fosforylując różne białka, m.in. słynne białko p53. W konsekwencji zostaje zatrzymany cykl komórkowy. Jednak prawidłowe telomery, tworzące tetra-pleksy, nie są rozpoznawane przez kinazy wykrywające wolne zakończenia DNA i nie dochodzi do zatrzymania podziałów komórki. Dlaczego komórki są zaprogramowane na określoną liczbę podziałów? Przykładowo ludzkie komórki mogą podzielić się około 50-60 razy, zanim telomery staną się zbyt krótkie. Wtedy komórki albo starzeją się, nie dzieląc się nigdy więcej, albo „popełniają samobójstwo". Jednak kilkadziesiąt podziałów to zbyt krótkie życie dla komórek, które muszą być szczególnie aktywne, dając bardzo, bardzo liczne potomstwo, np. komórek macierzystych, komórek układu odpornościowego czy zarodkowych. Być może dzięki temu nie tak często chorujemy na raka, bo przecież właśnie brak kontroli organizmu nad podziałami komórki to jedna z podstawowych cech komórek nowotworowych (nadmiernie intensywne podziały często są efektem pobudzenia onkogenów lub zniszczenia genów supresorowych). Niestety wiele komórek nowotworowych wytwarza telomerazę, która pomaga im ominąć zależny od długości telomerów mechanizm kontrolujący ilość podziałów, które może wykonać komórka.

U człowieka pierwotna długość telo-merów w chwili poczęcia to prawdopodobnie ok. 20 tys. par zasad (pz). Po urodzeniu średnia ich długość to już tylko 11 tys. pz. Gdy osiągniemy 20 rok życia, mają one 8 tys. pz, a u osoby 50-letniej - 7 tys. U 100-letniego staruszka na końcach chromosomów pozostają resztki telomerów o długości zaledwie średnio 4 tys. par zasad. Naukowcy spekulują, że gdy telomery ulegają skróceniu, komórki się starzeją. Za to przy wysokiej aktywności telomerazy długość telomerów się nie zmienia, a starzenie komórek ulega spowolnieniu. Tak jest w przypadku komórek nowotworowych, obdarzonych pewnego rodzaju „nieśmiertelnością". Są też choroby, w których z powodu wadliwie działającej telomerazy dochodzi do uszkodzenia komórek.